Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi)

Tiếp tục mở rộng phạm vi điều chỉnh

THU THỦY

Thứ hai, 04/06/2018 - 09:24 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhiều đại biểu nêu ý kiến về vấn đề xử lý tài sản bất hợp pháp, thu nhập kê khai không trung thực. Ảnh: LAM ANH

Dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội (QH) Tòng Thị Phóng, ngày 31-5, QH đã nghe Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý và Báo cáo thẩm tra dự án (DA) Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi). Do tính chất phức tạp của vấn đề, DA Luật đã được QH nhất trí xem xét thông qua theo quy trình tại ba kỳ họp. Đây là lần thứ hai QH hội thảo luận về DA Luật này.

Dự thảo Luật trình QH lần này về cơ bản đã tiếp thu ý kiến của các đại biểu (ĐB) QH tại kỳ họp thứ 4. Nhiều quy định của dự thảo Luật đã được sửa đổi nhằm bảo đảm tính khả thi, phù hợp thực tiễn, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, một số vấn đề của dự thảo Luật còn nhiều ý kiến khác nhau cần được đánh giá, cân nhắc kỹ lưỡng và tiếp tục xin ý kiến QH để bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) vừa bảo đảm tính khả thi như: quy định về các trường hợp xác minh tài sản, thu nhập; cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập; về xử lý tài sản, thu nhập thực tế lớn hơn tài sản, thu nhập kê khai hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà người kê khai không giải trình được một cách hợp lý nguồn gốc phần tài sản, thu nhập chênh lệch hoặc tăng thêm...

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo nội dung tiếp thu, giải trình của DA Luật PCTN (sửa đổi), Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái cho biết, do có sự tán thành của nhiều ĐBQH, Chính phủ tiếp tục mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật ra khu vực ngoài nhà nước, cụ thể là với tổ chức xã hội và doanh nghiệp (DN) khu vực ngoài nhà nước.

Trong Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp (UBTP) của QH Lê Thị Nga cho biết, đa số ý kiến của UBTP tán thành việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật ra khu vực ngoài nhà nước. Bởi trên thực tế, tình hình tham nhũng khu vực ngoài nhà nước đã và đang xuất hiện, ảnh hưởng bất lợi đến các hoạt động cạnh tranh lành mạnh cũng như môi trường đầu tư, kinh doanh, cản trở hiệu quả của công tác PCTN khu vực nhà nước. Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật ra khu vực này cũng nhằm thể chế hóa quan điểm của các cấp có thẩm quyền; bảo đảm đồng bộ với Bộ luật Hình sự năm 2015 và yêu cầu tại Công ước của LHQ về chống tham nhũng mà Việt Nam là thành viên. Hơn nữa, hoạt động của các tổ chức, DN này có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế, đồng thời đây là các chủ thể huy động vốn đóng góp của nhiều cổ đông hoặc thường xuyên huy động các khoản đóng góp của nhân dân để hoạt động từ thiện… Do đó, cần có sự kiểm soát chặt chẽ để tránh việc người có thẩm quyền lợi dụng chức vụ được giao hoặc thành lập DN “sân sau” để tham nhũng.

Chiều cùng ngày, QH thảo luận tại tổ về DA Luật PCTN (sửa đổi). Một vấn đề được nhiều ĐB cho ý kiến là việc xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý.

ĐB Đào Tú Hoa (đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) cho rằng, pháp luật hiện hành chưa có quy định xử lý vấn đề này. Do đó, cần cân nhắc hết sức thận trọng. Dự thảo đưa ra hai phương án, qua nghiên cứu báo cáo của Chính phủ và thẩm tra của UBTP, tôi cơ bản tán thành phương án hai, mặc dù còn băn khoăn. Dù thiếu cơ sở xác định thẩm quyền xử phạt, căn cứ xử phạt và mức phạt do không thống nhất với các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, nhưng không vì thế mà “bó tay”.

ĐB Hoàng Thanh Tùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH, cho rằng, đánh thuế 45% tài sản chưa rõ nguồn gốc là cách tiếp cận hơi dễ mà chưa thể hiện sự tôn trọng hợp lý đối với quyền sở hữu tài sản của công dân, một quyền được Hiến định. Tài sản đó có thể là hợp pháp nhưng vì việc quản lý tài sản của Nhà nước ta chưa chặt chẽ nên trong một số trường hợp khó giải trình được hợp lý để tự chứng minh tài sản là hợp pháp.

Theo Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Thanh Hóa Mai Sỹ Diến, thực tế, nếu Nhà nước không chứng minh được đó là tài sản bất hợp pháp thì tài sản đó thuộc quyền của công dân. Thuế cũng không đánh được, thu hồi cũng không thu hồi được.

Giải thích rõ về vấn đề này, theo Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái, trong điều kiện thực tế của Việt Nam, chúng ta chưa kiểm soát được hết tài sản, thu nhập của toàn xã hội, có những trường hợp như cho, biếu, tặng tài sản hay cán bộ, công chức đi làm thêm… nhưng không kê khai hoặc kê khai mà chứng minh nguồn gốc không hợp lý. Loại tài sản này không khẳng định là bất hợp pháp. Nếu xác định được đó là tài sản bất hợp pháp, tài sản bất minh được hình thành từ hành vi vi phạm pháp luật thì căn cứ các luật hiện hành để tịch thu, chứ không phải thu thuế. Tài sản là quyền Hiến định. Muốn xử hình sự thì cơ quan nhà nước phải chứng minh được là bất hợp pháp hay muốn kiện ra tòa theo trình tự tố tụng dân sự thì cũng phải chứng minh được tài sản đó là của Nhà nước. Không chứng minh được là tài sản bất hợp pháp thì coi như là hợp pháp, và chưa chứng minh được là hợp lý thì là chưa hợp lý. Chính phủ đã bàn thảo, cân nhắc và đề xuất chọn phương án thu thuế. Phương án thu thuế phù hợp điều kiện, hoàn cảnh cụ thể ở nước ta hiện nay, nhằm thể hiện thái độ mạnh mẽ của Nhà nước trong việc xử lý thu nhập, tài sản có nguồn gốc không rõ ràng khi cả người kê khai và cơ quan nhà nước có thẩm quyền đều không có đủ bằng chứng về căn cứ xác lập quyền sở hữu theo quy định của pháp luật.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra T.Ư Lê Thị Thủy, chỉ tài sản, thu nhập không giải trình được nguồn gốc mới xử lý. Trong điều kiện hiện nay, do cơ chế chưa đồng bộ, chưa kiểm soát được toàn bộ thu nhập, năng lực quản trị còn hạn chế nên thu thuế hay phạt tiền cũng là phù hợp.