Triết lý cho ngôi nhà

KTS PHẠM THANH TÙNG

Thứ hai, 12/02/2018 - 10:30 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhà sàn Bác Hồ.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác Hồ, kiến trúc là một lĩnh vực được Bác rất quan tâm. Hội nghị thành lập Đoàn Kiến trúc sư Việt Nam được tổ chức vào ngày 27-4-1948 và giới kiến trúc Việt Nam sau này còn ghi mãi lời căn dặn của Người trong thư gửi hội nghị: “Trong 4 điều quan trọng cho dân sinh: ở và đi là hai vấn đề cũng cấp thiết như ăn với mặc. Vì vậy, việc kiến trúc là việc rất quan hệ. Chúng ta phải tùy hoàn cảnh mà xây dựng ngay trong khi kháng chiến và sau khi kháng chiến thành công. Tôi mong Hội nghị sẽ đi tới những kế hoạch thiết thực với tình thế hiện tại, và những chương trình kiến thiết hợp với tương lai, kế hoạch và chương trình đúng với tinh thần đời sống mới. Tôi lại mong Hội nghị chú trọng đặc biệt tới vấn đề nhà ở tại thôn quê, tìm ra những kiểu nhà giản dị và cao ráo, sáng sủa và rẻ tiền”.

Lời của Bác giản dị nhưng lại rất sâu sắc, và có tính chiến lược, thể hiện một tầm nhìn về vai trò của kiến trúc trong công cuộc kiến thiết đất nước sau chiến tranh. Bác còn rất am hiểu nghệ thuật kiến trúc, trong kháng chiến, nhà Bác ở dù chỉ cất bằng vật liệu đơn sơ có sẵn trong rừng như tranh tre nứa lá, nhưng vẫn gọn gàng, ngăn nắp “thoáng mát, kín mái”.

Năm 1954, kháng chiến thành công, Bác trở về Hà Nội và sống, làm việc tại Phủ Chủ tịch (Phủ Toàn quyền Đông Dương cũ). Người ở trong một ngôi nhà nhỏ một tầng, mái ngói (gọi là nhà 54, để kỷ niệm ngày Bác về) vốn là nơi ở của người thợ điện nằm trong khu vực dành cho các nhân viên phục vụ Phủ Toàn quyền Đông Dương trước đây. Đến năm 1958, Bác chuyển đến ở trong ngôi nhà sàn bằng gỗ, do KTS nổi tiếng Nguyễn Văn Ninh thiết kế, được xây dựng trong khu vườn Phủ Chủ tịch sát ao cá. Ngôi nhà có kiến trúc giản dị, mái lợp ngói, gợi nhớ ngôi nhà sàn đơn sơ Bác từng ở tại Chiến khu Việt Bắc. Tuy chuyển về ở và làm việc tại Nhà sàn, nhưng hằng ngày Bác vẫn về ngôi nhà 54 để ăn cơm, sinh hoạt cá nhân.

Kiến trúc Việt Nam đang phát triển theo hướng văn minh - hiện đại với kiến trúc xanh, bền vững, thân thiện môi trường. Nhớ lại những lời căn dặn của Bác năm xưa, soi chiếu vào phát triển kiến trúc hôm nay, chúng ta thấy còn rất nhiều điều chưa làm được theo lời Bác. Càng thấy trách nhiệm nặng nề, sao cho kiến trúc nước nhà dù hiện đại đến đâu, phát triển đến đâu cũng luôn giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc mình.